Masz małą jednoosobową firmę, wybrałeś zwolnienie z VAT, ale kupiłeś coś za granicą przez internet. Sklep internetowy z innego kraju zapytał o numer NIP, no to im podałeś. Ucieszyłeś się, bo wyszło taniej: myślałeś, że podarowali Ci jakiś bonus. Może nawet wyświetlili na ekranie komputera jakiś komunikat, ale to nie było po polsku (zignorowałeś). Minęło kilka tygodni…. Oupsss! Otrzymujesz wezwanie z urzędu skarbowego o konieczności rozliczenia podatku. Nieprzyjemna sytuacja, z pisma wynika, że dopuściłeś się jakiś nieprawidłowości podatkowych. Co się stało? Niestety zapomniałeś, że chociaż jesteś przedsiębiorcą, to jednak korzystasz ze zwolnienia z VAT. Przecież nie doliczasz podatku VAT, gdy wystawiasz fakturę komuś, prawda?
Podatek VAT naliczony przy zakupach mogą odliczać tylko czynni podatnicy
Jeśli zagraniczny sklep internetowy obniżył Twoją ceną po podaniu numeru NIP, oznacza to że, zagraniczny sprzedawca przyjął, iż podatek VAT należny przy sprzedaży rozliczysz we własnym zakresie. Jeśli nie byłbyś zwolniony z VAT, zrobiłbyś to „bezgotówkowo”, poprzez odpowiednie ujęcie zakupu w rejestrze i deklaracji podatkowej. Skoro jednak jesteś z VAT zwolniony, to … musisz podatek niezapłacony sprzedawcy (normalnie wliczony przez niego w cenę tego co kupiłeś) po prostu dopłacić w gotówce polskiemu urzędowi skarbowemu. Nie tylko w przyrodzie nic nie ginie – fiskus dba, aby w podatkach nie ginęło nic również.
Szczególne obowiązki deklaracyjne
Dla przypomnienia: przedsiębiorcy jako podatnicy zwolnieni z VAT przedmiotowo (art. 43 ust. 1 VAT) lub podmiotowo (sprzedaż zwolniona z VAT do limitu z art. 113 ust. 1 VAT, obecnie maksymalnie 240 tys zł w roku kalendarzowym) są zwolnieni z obowiązku doliczania podatku należnego i nie mają w związku z tym prawa do odliczania naliczonego. Nie muszą dzięki temu prowadzić ewidencji i składać deklaracji VAT (JPK_V7M i JPK_V7K).
Jeżeli jednak podatnik VAT zwolniony dokonuje zakupu usług od zagranicznego kontrahenta, tzw. importu usług, powstaje po jego stronie obowiązek rozliczenia podatku VAT w deklaracji VAT-9M. W deklaracji VAT-9M wykazuje się zarówno import usług od podatników zagranicznych, ale również dostawę towarów, w których podatnikiem jest nabywca (art. 17 ust. 1 pkt 5 VAT).
W praktyce gospodarczej chyba najczęstszą przyczyną powodującą obowiązek złożenia VAT-9M jest konieczność rozliczenia importu usług. Chodzi na przykład o zakupienie przez internet reklam lub jakiejś aplikacji udostępnianej przez internet. Wydaje się, że kupowanie za granicą towarów przez internet jest przez większość sprzedawców znacznie lepiej zabezpieczone na wypadek, gdyby kupujący nieświadomie „przyznał sobie” uprawnienia jakich nie posiada, ponieważ sprzedawca musi w takich wypadkach zastosować dodatkowe procedury – a w razie dokonania sprzedaży z 0% VAT do nieuprawnionego do tego odbiorcy, sprzedawca również ma problem. W sprzedaży usług obowiązki podatkowe, można powiedzieć, że w znacznym stopniu przerzucone są na nabywcę. Dlatego właśnie dość często zdarzają się takie „niespodzianki” jak opisana na wstępie tego artykułu.
Czym w takim razie jest import usług?
Import usług stanowi świadczenie usług, z tytułu których podatnikiem jest nabywca. Obowiązek rozliczenia VAT od usługi kupionej od zagranicznego kontrahenta przez jej nabywcę (polskiego przedsiębiorcę) wystąpi gdy spełnione zostaną warunki wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT, tj. gdy
- usługodawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju,
- usługobiorcą jest podatnik VAT lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania jako podatnik VAT-UE w przypadku usług, dla których miejsce świadczenia ustala się według zasad ogólnych (art. 28b VAT).
Dokonując zakupu jako podatnik VAT zwolniony usług reklamowych, marketingowych, prawnych, księgowych, szkoleniowych czy dostępu do chmury internetowej zobowiązany jesteś do rozliczenia podatku VAT. Rozliczenia VAT dokonuje się według stawki właściwej dla danego rodzaju usługi. Przykładowo jeśli nabyłeś usługę reklamową od Facebooka za 1000 zł, stawką właściwą jest 23%, to podatek VAT należny wyniesie 230 zł.
Ważne! Nie każda usługa nabyta od zagranicznego podmiotu powoduje obowiązek rozliczenia VAT w Polsce. Przepis art. 28b VAT nie ma zastosowania m.in. do usług związanych z nieruchomościami, wejściem na targu, usług transportu pasażerów czy usług gastronomicznych.
Co zawiera deklaracja VAT-9M
Podatnik VAT zwolniony dokonujący importu usług zobowiązany jest do rejestracji VAT-UE (art. 97 ust. 3 pkt 1 VAT).
W sytuacji gdy podatnik zwolniony z VAT dokonuje również WNT, to zarówno import usług, jak i WNT rozliczy w deklaracji VAT-8. Złożenie deklaracji VAT-8 czy VAT-9M nie powoduje zmiany statusu podatnika VAT, nadal pozostaje on podatnikiem zwolnionym.
Deklaracja VAT-9M zawiera:
- dane identyfikacyjne podatnika – imię, nazwisko lub nazwę firmy, adres, numer identyfikacji podatkowej (NIP);
- okres za jaki jest składana deklaracja;
- określenie rodzaju nabytej transakcji (import usług od podatników wartości dodanej z UE/spoza UE, rozliczenie nabycia towarów gdzie podatek VAT zobowiązany jest rozliczyć nabywca);
- podstawę opodatkowania (wartość nabytej usługi) oraz kwotę podatku należnego (podatnik musi ją sam obliczyć i zadeklarować);
- dane kontaktowe osoby składającej deklarację, w tym jej podpis.
Aktualny wzór deklaracji znajdziesz pod linkiem: https://podatki-arch.mf.gov.pl/vat/e-deklaracje-vat/formularze-vat/#headingItem003 (dostęp na: 23.08.2026)
Rozliczenie VAT-9M
Obowiązek rozliczenia podatku VAT z tytułu dokonanego importu usług przez podatnika VAT zwolnionego skutkuje obowiązkiem wykazania podatku należnego w deklaracji VAT-9M. W terminie do 25 dnia następującego po miesiącu w którym powstał obowiązek podatkowy polski przedsiębiorca zobowiązany jest złożyć deklarację i dokonać wpłaty podatku (art. 99 ust. 9 VAT). VAT ten nie stanowi VAT naliczonego podlegającego odliczeniu. Kwota tego podatku może zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodów na zasadach ogólnych.
Jeżeli w danym okresie przedsiębiorca nie dokonuje transakcji podlegających rozliczeniu w VAT-9M, deklaracji tej nie składa.
Nieterminowe rozliczenie VAT-9M
Jeżeli przedsiębiorca dokonuje importu usług i nie składa terminowo VAT-9M podlega sankcjom z KKS. Zgodnie z art. 54 podatnik, który uchylając się od opodatkowania, nie ujawnia właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie składa deklaracji, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie.
Jeżeli podatnik złoży tzw. czynny żal może uniknąć sankcji z KKS, o ile uiści zaległy podatek z odsetkami oraz urząd skarbowy nie posiada informacji o uchybionym obowiązku.
Niezapłacony w terminie podatek VAT staje się zaległością podatkową. Uregulowanie zaległości po terminie skutkuje koniecznością uiszczenia odsetek. Odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych nie wpłaca się, jeżeli wysokość odsetek nie przekracza trzykrotności wartości opłaty pobieranej przez operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe za traktowanie przesyłki listowej jako przesyłki poleconej (obowiązki operatora wyznaczonego pełni Poczta Polska S.A.). Obecnie kwota ta wynosi 8,70 zł.
Podsumowując
Rozliczenie VAT-9M może być traktowane jak zwyczajna procedura przy zakupach za granicą przez polskich przedsiębiorców niepodlegających VAT – o ile jednak ma się świadomość jak działa to rozwiązanie i po co zostało wymyślone. Polska firma nie musi rejestrować się do VAT w „pełnym zakresie”, jako aktywny podatnik. Jeśli jednak ma potrzebę od czasu do czasu kupić coś za granicą, to podatek niezapłacony sprzedawcy może uregulować w Polskim urzędzie skarbowym. Ważne, aby pamiętać, że kupowane świadczenie nie jest „tańsze”. Zapłata podzielona jest jakby na dwa etapy: netto dostawcy, a VAT skarbówce. Oczywiście, aby nie zapłacić dodatkowo kary trzeba przestrzegać terminu na złożenie deklaracji VAT-9M i dokonać wpłatę.
Stan prawny aktualny na 23.08.2026 r.
